Ходжалы 1992г!

En dehshetli facielerimizden biri -- Xocali 1992-ci il fevralin 25-den 26-na kechen gece ermeni silahli desteleri SSRЭ dovrunde Xankendi (Stepanakert) sheherinde yerleshdirilmish 366-ci motoatici alayinin zirehli texnikasi ve herbi heyetinin komekliyi ile Xocali sheherini zebt etdiler. Hucumdan evvel, fevralin 25-i axsham chagindan sheher toplardan ve agir zirehli texnikadan shiddetli ateshe tutulmaga bashlamishdir. Neticede sheherde yanginlar bash vermish ve fevralin 26-i seher saat 5 radelerinde sheher tam alova burunmushdur. Bele bir veziyyetde, ermeni ehatesinde olan sheherde qalmish teqriben 2500 nefer ehali yaxinliqdaki azerbaycanlilar meskunlashmish Agdam rayonunun merkezine chatmaq umidi ile sheheri terk etmeye mecbur olmushdur. Ancaq bu niyyet bash tutmadi. SHeheri yerle yeksan etmish ermeni silahli desteleri ve motoatici alayin herbichileri dinc ehaliye divan tutdular. Bu qirginin neticesinde 613 nefer helak olmushdur, onlardan: ushaqlar - 63 nefer; qadinlar - 106 nefer; qocalar - 70 nefer 8 aile tamamile mehv edilmishdir; 25 ushaq her iki valideyninin itirmishdir; 130 ushaq valideynlerinden birini itirmishdir; 487 nefer yaralanmishdir, onlardan: ushaqlar - 76 nefer; 1275 nefer esir goturulmushdur: 150 nefer Эtkin dushmushdur: Dovletin ve ehalinin emlakina 01.04.1992-ci il tarixine olan qiymetlerle 5 mld.rub deyerinde ziyan vurulmushdur: Bu reqemler Ermenistan SSR-in desteyi ve SSRЭ rehberliyinin sehlenkarligi ile 1988-ci ilde bashlamish ve Azerbaycan SSR-in terkib hissesi olan Dagliq Qarabag Muxtar Vilayetinin Ermenistana birleshdirilmesi iddiasinin gerchekleshdirilmesi esasinda yaranmish Ermenistan-Azerbaycan, Dagliq Qarabag munaqishesinin en dehshetli, qanli faciesinden xeber verir. Xocali - esas hedef Ermeni silahli destelerinin Xocaliya hucumunu sheherin cografi movqeyi shertlendirirdi. 7000 ehalisi olan Xocali Xankendinden 10 km cenub-sherqde, Qarabag daginin sisilesinde ve Agdam-SHusha, Esgeran-Xankendi yollarinin ustunde yerleshir. Qarabagdaki yegane aeroport da Xocalidadir. Xocali ehalinin tarixen meskunlashdigi yerdir ve qedim tarixi adibeler indiye qeder qalmaqdadir. Xocalinin yaxinliginda bizim e.e. XIV-VII esrlere aid edilen Xocali-Gedebey medeniyyetinin abideleri yerleshir. Burada son burunc ve ilkin demir dovrlerine aid edilen defn abideleri - dash qutular, kurqanlar ve nekroloqlar tapilmishdir. Hemchinin burada arxitertur abideler - dairevi qebr (1356-1357-ci iller) ve mabzoley (XIV esr) vardir. Arxeoloji qazintilar zamani muxtelif nov dash, burunc, sumuk bezek eshyalari, gilden ev eshyalari ve s. tapilmishdir. Tapilmish muncuq denelerinden birinde Assuriya shahi Adadnerarinin (bizim e.e. 807-788-ci iller) adi yazilmishdir. Ehali esasen uzumchuluk, heyvandarliq,arichiliq ve ekinchilikle meshgul olmushdur. SHeherde toxuculuq fabriki, 2 orta mekteb ve 2 natamam orta mekteb var idi. Son illerde bash vermish hadiselerle elaqedar olaraq Ferqaneden (Ozbekistan) qachqin dushmush 54 mehseti-turku ailesi, hemchinin Ermenistandan ve Xankendinden qovulmush azerbaycanlilarin bezileri sheherde meskunlashmishdilar. Sonralar ermeni terefi etiraf etmishdir ki, ermeni silahli destelerinin ilk esas vezifesi Xocali platsdarminin mehv edilmesi, bu menteqeden kechen Eskeran-Xankendi yolunun boshaldilmasi, azerbaycanlilarin nezaretinde olan aeroportun ele kechirilmesi idi. "Xocali platsdarminin mehv edilmesi" sozlerine diqqet yetirin. Эndi soylenilen bu ifade ermeniler terefinden toredilmish qanli qirginin, kutlevi suretde ushaqlarin, qadinlarin, qocalarin mehv edilmesinin sebebini aydin gosterir. Facienin xronikasi Xocali 1991-ci ilin oktyabrindan blokadada idi. Oktyabrin 30-da avtomobil elaqesi kechilmish ve yegane neqliyyat vasitesi vertolyot qalmishdi. Xocaliya sonuncu vertolyot 1992-ci il yanvarin 28-de gelmishdi. SHusha sheherinin semasinda mulki vertolyotun vurulmasi ve neticede 40 neferin helakindan sonra ise bu elaqe de kesilmishdi. Yanvarin 2-den shehere elektrik verilmirdi. SHeher ancaq ehalinin qehremanligi ve mudafiechilerin